UYGULANAN AŞILAR

Karma —Difteri- Boğmaca-Tetanoz Aşısı:

Difteri,boğmaca,tetanoz bakterilerin neden olduğu ciddi hastalıklardır.Aşı bu hastalıklardan korumaya yardımcı olur.

Ne zaman yapılır? Çocuklar bu aşıyı en az 5 kez olmalıdır.2.ay,4.ay,6.ay,18.ay,4-6 yaşta yapılır.Diğer aşılarla aynı zamanda yapılabilir.Çocuk felci aşısı ve menenjit aşısı(Hib) ile aynı flakon içerisinde(beşli aşı) ile tek seferde çoklu bağışıklama yapılır.

Yapılmaması gereken durumlar: Orta veya ağır şiddette hastalığı olan çocuklar iyileşene kadar aşılanmamalıdır.Nezle gibi hafif hastalığı olanlara yapılır.Aşıdan sonra şiddetli alerjik reaksiyonu olan çocuklara veya sinir sistemi ile ilgili belirtiler verenlere aşının tekrarı yapılmamalıdır.

Yan etkiler:Tam hücre içerikli boğmaca aşısına bağlıdır.Bu nedenle asellüler-hücresiz boğmaca aşısı kullanılmalıdır.Ateş,aşı yerinde kızarıklık veya şişlik,ağrı,huzursuzluk, uyku hali aşıdan sonraki 1-3 günde olur.Nadiren havale ve ciddi alerjik reaksiyon olabilir.Asellüler boğmaca aşısıyla risk çok daha düşüktür.

 

Çocuk felci—Polio aşısı:Polio ağız yoluyla vücuda giren virüs felce yol açar.İki tip polio aşısı vardır.Oral polio aşısı ağızdan damla olarak verilir,canlı fakat hastalık yapıcı etkisi azaltılmış virüsü içerir.İnaktif- ölü polio aşısı enjeksiyon yolu ile verilir,hastalık yapıcı özelliği yoktur,yan etkisi daha azdır.

Ne zaman yapılır? Diğer aşılarla aynı zamanda verilebilir.2.ay,4.ay,6.ay,18.ay,4-6 yaşta yapılır.

Yan etkiler:Aşı yerinde ağrı olabilir.Oral-canlı aşı sonrası milyonda bir geçici felç gelişebilir.bunu önlemek için inaktif yani canlı olmayan virüs ihtiva eden aşı tercih edilmelidir.Ülkemizde beşli aşı şeklinde (difteri,tetanoz,boğmaca,hemofilus influenza) aşısıyla birlikte tek enjeksiyon olarak bulunuyor.

 

Hemofilus İnfluenza TipB—HİB(menenjit) aşısı:Bu aşı halk arasında menenjit aşısı olarak bilinmektedir.Genellikle 5 yaşın altında çocuklarda menenjit,zatürre,kan eklem kemik ve kalp zarında iltihap,ölüme neden olabilir.5 yaşın üzerindekilere bazı özel durumlar hariç Hib aşısı yapmaya gerek yoktur.

Ne zaman yapılır? Diğer aşılarla aynı zamanda yapılabilir.2.ay,4.ay,6.ay,18.ay,4-6 yaşta yapılır.

Yapılmaması gereken durumlar:6 haftalıktan küçük çocuklar,daha önceki Hib aşısından sonra ciddi alerjik reaksiyon geçirenler

Yan etkiler:Aşı yerinde kızarıklık,şişlik,ateş,nadiren alerjik reaksiyon.

 

Kızamık-Kızamıkçık-Kabakulak aşısı:Bu hastalıklar hava yolu ile bulaşır.

Ne zaman yapılır? Üç hastalığa karşı bir aşı olarak 12.ayda ve 4-6 yaşta olmak üzere 2 kez yapılır.

Yapılmaması gereken durumlar:Orta veya ağır hastalığı olanlar iyileşene kadar beklenir.

Yan etkiler:Aşıdan sonraki 7-12 gün içinde hafif problemler ateş,hafif döküntü,yanak ve boğazda bezelerin şişmesi olabilir.Nadiren ateşli havale olabilir.

 

Hepatit B aşısı:Hepatit B uzun dönemde karaciğer sirozu,kanseri ve ölüme sebep olabilen ciddi bir hastalıktır.Aşı hastalığı önleyebilir.

Ne zaman yapılır? Doğumdan sonra yapılacak ilk aşıdır.Diğer 2 doz birinciden 1 ve 6 ay sonra yapılır.

Yapılmaması gereken durumlar:Ciddi hastalığı olanlar erteleyebilir.

Yan etkiler:Aşı yapılan yerde ağrı,hafif ateş görülebilir.

 

HepatitA aşısı:HepatitA virüsü hastaların dışkısında bulunur.Yakın temasla bulaştığı gibi virüs içeren suyun veya yiyeceğin yenmesi ile de bulaşır.

Ne zaman yapılır?İlk doz 1 yaşında ve ikinci doz 6 ay sonra yapılır.

Yan etkiler:Nadiren aşı yerinde şişlik,ağrı,halsizlik,düşük ateş olur.

 

Verem--BCG aşısı:

Ne zaman yapılır? Bebek 2 veya 3 ayını doldurunca yapılır.6 yaştan sonra PPD deri testi negatif olanlara tekrar tapılır.Aşıdan 3 ay sonra PPD kontrolü önerilir,negatifse tekrar aşılama yapılmalıdır.Sol omuz adalesi üzerindeki deri içine yapılır.

Yan etkiler:Aşı yerine 3 gün su değdirilmemelidir.Aşıdan 3-4 hafta sonra aşı yerinde kızarıklık ve kabuklanma görülür ve bu aşının tuttuğunu gösterir.Bazen aşıdan sonra koltuk altında şişlik görülür.

 

Pnömokok--Zatürre aşısı:Pnömokok hastalıklarına  pnömokok bakterisi yol açar.Menenjit,orta kulak enfeksiyonu,sinüzit,zatürreye neden olur.Tedavileri zordur.

Ne zaman yapılır? 2,4,6,18.ayda veya 5,7,9,18 ayda olmak üzere 4 doz yapılır. 5 yaşa kadar çocuklar özellikle yuvaya gidiyorlarsa aşılanmalıdırlar.

Yapılmaması gereken durumlar:Hafif nezle ve soğuk algınlığında yapılır ancak yüksek ateşli orta ağır hastalığı olan çocuklarda hastalığı geçene kadar beklenir.

Yan etkiler:Aşı yerinde şişlik,ateş,huzursuzluk,iştah kaybı,uyku hali sık görülür.

 

Suçiçeği aşısı:Suçiçeği, insandan insana hava yolu ile veya döküntü içindeki sıvının bulaşaması ile geçer.

Ne zaman yapılır? 12-18 ay arasında aşısı yapılır.13 yaşına kadar aşılanmadılarsa,1 ay ara ile 2 doz aşılanmaları gerekir.

Yapılmaması gereken durumlar:Gebe kadınlar doğumdan sonra yaptırabilir.Aşıda sonra 1 ay hamile kalınmamalıdır.

Yan etkiler:Aşı yerinde ağrı,şişlik,hafif ateş olabilir.Aşıdan sonraki 1 ay içinde hafif döküntü olabilir.

 

Grip--influenza aşısı:Grip virüsünün alt tipleri her yıl değiştiği için her yıl aşı yapılır.

Ne zaman yapılır? 6 aydan itibaren yapılır.İlk kez yapılanlara 1 ay ara ile 2 doz yapılır.8 yaş üstüne tek doz yapılır.

Yapılmaması gereken durumlar:Yumurta ve tavuk etine alerjisi olanlara önerilmez.

Yan etkiler:Aşı yerinde şişlik,kızarıklık,halsizlik,ateş ve kas ağrısı görülebilir.

 

Rotavirüs aşısı: Rotavirüs, 3 yaş altı çocuklarda akut ishalin  ve ishale bağlı hastane yatışlarının en sık etkenidir.

Rotavirüsün neden olduğu ishal, temizlik koşullarından bağımsız olarak ve gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde benzer sıklıkta görülür.Virüs ortamda aylarca yaşayabilir. Bu nedenle rotavirüs ishalinin önlenmesinde tek yöntem  rotavirüs aşılamasıdır.

1990 ların sonlarına doğru ABD de bu virüse karşı aşı geliştirilmiş,bu aşı daha sonra ulusal aşı programına alınmış ancak barsak tıkanmasına yol açtığı ortaya konduktan sonra kullanımdan çekilmiştir.

Daha sonra 2 yeni aşı ile çalışmalar yapıldı. Bu aşıların etkinliği ve güvenirliği yaklaşık 130.000 bebekte yapılan geniş çalışmalarla değerlendirildi.Bu çalışmanın sonuçları her 2 yeni rotavirüs aşısının ishale ,özellikle ciddi ishale karşı etkin ve güvenli bir korunma sağladığını gösterdi.Aşı hastalığa neden olan 5 rotavirüs tipini kapsıyor.Aşının ilk dozuna bebek 6-12 haftalıkken başlanır.Sonraki dozlar 4-10 hafta ara ile 2 veya 3 doz halinde ağız yoluyla uygulanır.6 aylık olmadan aşılamanın bitirilmiş olması gerekiyor.Diğer aşılarla birlikte uygulanabilir.

   2 farklı firma tarafından üretilen ağız yoluyla kullanılan bu aşılar ABD ilaç denetleme kurumu (FDA) ve Avrupa ilaç dairesi tarafından 2006 yılında onaylanmıştır ve 35 den fazla ülkede lisans alarak kullanıma girmeye başlamıştır.Ülkemizde 2007 yılında kullanılmaya başlanmıştır.

 

HPV—Rahim ağzı kanseri aşısı:HPV (Human papillomavirus) , servikal (rahim ağzı) kanserinin çoğunun ve genital herpeslerin (siğillerin) nedeni olan viruslardır.Bu virus genital yolla bulaşan virüslerin başında yer almaktadır.ABD de her yıl 10.000 kadına rahimağzı kanseri tanısı konmakta ve yılda 3500 ölüme yol açmaktadır.Yeni aşı HPV virüsünün 6 ,11,16,18 tiplerine karşı onaylanmıştır , güvenli ve iyi tolere edilir.Aşı ,servikal kansere karşı % 70, siğillere karşı % 90 koruyucudur.

Ne zaman yapılır?ABD de bu zamana kadar 25 eyalette kızların ortaokula başlarken aşıyı vurdurması kanunlaştı.

    Aşı yaptıranlar tarafından pahalı bulunmakta ancak zamanla ücretinin düzenlenmesi beklenmektedir.

    Çocuklar aşılanma için doğumdan itibaren çocuk doktorlarına gittiklerinden aşılanma ile ilgili gereken her tür soğuk zincir ortamı, daha önceki aşı kayıtları çocuk doktorlarında mevcuttur.Bu yaşa kadar hastanın karakteri,geçirdiği hastalıklar bilinmekte ve çocuk doktoru tarafından tanınmaktadır.Dolayısıyla bu aşının uygulanması çocuk doktorları tarafından yapılmaktadır.

    Ergenliğin başındaki cinsel aktif olmayan  genç kızlara pelvik muayeneye gerek olmadan aşıları vurulmaktadır. 

   Aşı 9 yaşında uygulanmaya başlanabilir.9-26 yaş arasında uygulanması önerilmektedir. İlk aşıdan 2 ay sonra 2.doz ve 6 ay sonra 3. doz olmak üzere toplam 3 doz uygulanmalıdır.